Gần như ai viết CV cũng gặp hai câu hỏi: có nên để ảnh và ngày sinh không, và nên dùng mẫu nào? Không câu nào có một đáp án duy nhất. Câu trả lời thật sự phụ thuộc vào nơi bạn ứng tuyển, ai đọc CV đầu tiên và CV đến tay họ bằng cách nào. Bài này tóm tắt những gì các hướng dẫn tuyển dụng thường nói, rồi làm ví dụ với hai phiên bản của cùng một CV trong công cụ tạo CV: một cho công ty Việt Nam, một cho công ty quốc tế.
Ảnh: nơi cần, nơi không
Ở Việt Nam, CV có ảnh chân dung là chuyện bình thường. Các trang hướng dẫn tuyển dụng như CareerLink xem đây là chuẩn mực với nhà tuyển dụng trong nước và khuyên dùng ảnh nền trơn, trang phục công sở, khung chân dung chuẩn; các công việc mà ngoại hình là một phần công việc (lễ tân, bán hàng, sự kiện) xem ảnh là cần thiết. Một số tin tuyển dụng ghi rõ CV phải có ảnh.
Ở Mỹ và Anh thì ngược lại. Các trang hướng dẫn như Jobscan cho biết nhiều nhà tuyển dụng Mỹ muốn nhận CV không có ảnh, vì ảnh để lộ tuổi, giới tính, sắc tộc, những điều không được phép ảnh hưởng đến quyết định tuyển dụng. Các trung tâm hướng nghiệp ở Anh cũng khuyên giữ ngoại hình ngoài vòng sàng lọc đầu tiên.
Ảnh cũng không giúp gì cho hệ thống lọc hồ sơ (ATS), phần mềm lấy chữ ra khỏi file của bạn: nó không đọc được khuôn mặt, ảnh lớn chỉ làm file nặng thêm.
Quy tắc thực tế: để ảnh khi nộp cho công ty trong nước có thói quen cần ảnh, hoặc khi tin tuyển dụng yêu cầu. Bỏ ảnh khi nộp cho công ty quốc tế, ứng tuyển ra nước ngoài hoặc qua cổng tuyển dụng trực tuyến không yêu cầu. Nếu để ảnh, dùng ảnh gần đây, từ vai trở lên, nền trơn, khuôn mặt nằm giữa khung.
Ngày sinh: hiếm khi cần
Ngày sinh theo cùng quy luật, và rõ hơn. Một số tin tuyển dụng ở Việt Nam yêu cầu ngày sinh, vài mẫu đơn bắt buộc phải có. Ở Anh, tuổi là một trong các đặc điểm được Luật Bình đẳng 2010 (Equality Act 2010) bảo vệ, và các hướng dẫn viết CV ở Anh thường khuyên bỏ ngày sinh trừ khi được hỏi. Ngày sinh chiếm một dòng lẽ ra dùng cho kỹ năng hay kết quả, nên chỉ ghi khi được yêu cầu.
Trong công cụ tạo CV, cả hai đều tắt sẵn. Ảnh có công tắc Hiện ảnh, ngày sinh có ô In ngày sinh, nên bạn giữ chúng trong CV và bật, tắt cho từng lần ứng tuyển mà không phải xóa đi gõ lại.
Mẫu nào hợp với công việc nào
Cả tám mẫu đều chứa cùng nội dung theo thứ tự đọc, là chữ thật, không có bảng hay hộp văn bản. Khác nhau ở cách trình bày, và một điểm quan trọng với phần mềm: mẫu Cột bên dùng hai cột. PDF của nó vẫn lưu chữ theo thứ tự hợp lý (tên, liên hệ, kỹ năng, rồi kinh nghiệm), nhưng một số phần mềm sắp xếp chữ theo vị trí trên trang và có thể trộn hai cột. Khi nộp qua cổng trực tuyến, hãy chọn mẫu một cột.
| Mẫu | Trông như thế nào | Hợp với |
|---|---|---|
| Cổ điển | Tên căn giữa, tiêu đề có kẻ | Ngành truyền thống: luật, tài chính, nhà nước, học thuật |
| Hiện đại | Dải màu đầu trang | Phần lớn công việc văn phòng; lựa chọn an toàn cho cổng tuyển dụng |
| Cột bên | Cột màu chứa liên hệ và kỹ năng | CV gửi email hoặc trao tận tay, ngành thiên về thiết kế |
| Tối giản | Tiêu đề nằm ở lề trái nhẹ nhàng | Thiết kế, công nghệ, nghiên cứu |
| Trang trọng | Tiêu đề chữ có chân, đường kẻ đôi | Vị trí quản lý, cấp cao |
| Gọn | Dày đặc, tiêu đề trên dải màu nhạt | Kinh nghiệm dài cần gói trong một trang |
| Dòng thời gian | Mốc thời gian trên trục dọc | Sự nghiệp thăng tiến rõ ràng |
| Nổi bật | Tên lớn, khối màu mạnh | Kinh doanh, marketing, sáng tạo |
Vì sao bố cục đơn giản cũng quan trọng với người đọc? Trong một nghiên cứu theo dõi ánh mắt năm 2018 của trang việc làm Ladders, nhà tuyển dụng dành trung bình 7,4 giây cho màn hình đầu tiên của CV trước khi quyết định đọc tiếp, và CV có bố cục đơn giản, tiêu đề rõ ràng giữ được sự chú ý tốt hơn CV rối mắt, nhiều cột. Dù chọn mẫu nào, một phần ba trên của trang đầu quyết định phần còn lại có được đọc hay không.
Ví dụ: một CV, hai lần ứng tuyển
Lấy CV mẫu tiếng Việt trong công cụ: chuyên viên phân tích dữ liệu với hai công việc, một bằng cử nhân, hai nhóm kỹ năng và hai ngoại ngữ.
Bản 1, nộp cho một công ty bán lẻ Việt Nam. Mẫu Hiện đại, Ngôn ngữ của CV là Tiếng Việt, khổ A4. Bật ảnh (cắt tròn) vì tin tuyển dụng yêu cầu; in ngày sinh vì mẫu đơn của công ty hỏi. Tiêu đề hiện bằng tiếng Việt ("Kinh nghiệm làm việc", "Học vấn") và công việc hiện tại ghi "03/2023 – nay".
Bản 2, nộp cho văn phòng khu vực của một công ty quốc tế. Nhân bản CV trong danh sách đã lưu, đổi ngôn ngữ của CV sang English và viết lại nội dung bằng tiếng Anh. Tắt ảnh và ngày sinh, đổi sang mẫu Cổ điển. Ngày tháng giờ ghi "03/2023 – Present", tiêu đề là các tên tiếng Anh chuẩn mà hệ thống lọc hồ sơ nhận ra.
Hai bản nằm cạnh nhau trong trình duyệt, nên lần ứng tuyển sau chỉ cần mở đúng bản.
CV chứa được bao nhiêu? Chúng tôi đo bằng nội dung mẫu của công cụ và thêm dần các công việc, mỗi công việc ba gạch đầu dòng. Với CV mẫu tiếng Việt trên khổ A4, mẫu Cổ điển chứa được năm công việc trong một trang, mẫu Gọn chứa bảy, còn mẫu Tối giản (nhiều khoảng trắng) chỉ ba. Nếu cần nhiều hơn, hãy rút gọn các công việc cũ thành một dòng thay vì nhồi chữ.
Lỗi thường gặp
- Dùng ảnh tự sướng hoặc ảnh cắt từ ảnh nhóm. Nếu cần ảnh, ảnh phải trông như ảnh hồ sơ, không phải ảnh mạng xã hội.
- Gửi cùng một CV có ảnh và ngày sinh cho mọi nơi. Hãy giữ hai bản thay vì một bản nửa vời.
- Dùng mẫu hai cột cho cổng tuyển dụng trực tuyến. Để mẫu Cột bên cho CV mà người đọc mở trực tiếp.
- Trộn ngôn ngữ. CV tiếng Anh có tiêu đề tiếng Việt, hay chữ "nay" cạnh ngày tháng tiếng Anh, trông như chưa hoàn thiện. Đặt ngôn ngữ của CV và các phần mặc định sẽ theo.
- Thu nhỏ chữ cho đến khi vừa. Dưới khoảng 9 pt, CV đọc rất mệt. Hãy cắt bớt nội dung trước; để chức năng Vừa số trang lo vài dòng cuối.
- Màu quá nhạt. Tiêu đề vàng nhạt hay xám nhạt biến mất khi in. Công cụ tự làm đậm màu khi chữ màu đó khó đọc.
Tóm lại
Làm theo tin tuyển dụng trước tiên. Công ty trong nước cần ảnh: để ảnh, ngày sinh chỉ ghi khi được hỏi. Công ty quốc tế hoặc cổng trực tuyến: không ảnh, không ngày sinh, mẫu một cột. Tạo cả hai bản trong công cụ tạo CV và lưu ngay trên máy; không có gì bị tải lên. Về nội dung, xem bài cấu trúc CV một trang cho cả người đọc lẫn ATS.