Công cụ này làm gì
Công cụ đổi một ngày dương lịch sang âm lịch Việt Nam và ngược lại. Với mọi ngày từ năm 1800 đến 2199, nó cho biết ngày, tháng, năm âm lịch, tháng đó có phải tháng nhuận không, can chi của ngày, tháng, năm và giờ Tý, con giáp, tiết khí và tháng âm đủ (30 ngày) hay thiếu (29 ngày). Lịch tháng ghi ngày âm dưới từng ngày dương, và một ô riêng cho biết ngày Tết (mùng 1 tháng Giêng) của bất kỳ năm nào.
Trang mở sẵn ngày 10/02/2024, tức mùng 1 tháng Giêng năm Giáp Thìn: Tết 2024. Chính ngày đó cũng là ngày Giáp Thìn, tháng Bính Dần.
Cách dùng
- Chọn Dương sang âm rồi chọn ngày, hoặc nhấp một ngày trên lịch. Phím mũi tên di chuyển từng ngày hay từng tuần và kết quả đổi theo.
- Chọn Âm sang dương để đổi ngược: nhập ngày và năm âm, chọn tháng, chỉ đánh dấu Tháng nhuận khi bạn muốn nói tháng lặp lại. Rằm Trung thu 2025 (15/8 âm) là thứ Hai, 06/10/2025.
- Nhập năm vào ô Ngày Tết để xem ngày mùng 1 Tết. Tết Bính Ngọ 2026 rơi vào ngày 17/02/2026.
Nếu ngày âm không tồn tại, công cụ nói rõ lý do thay vì đoán: năm âm 2025 không có tháng 8 nhuận (năm đó nhuận tháng 6), và tháng thiếu không có ngày 30.
Âm lịch được tính như thế nào
Công cụ dùng phương pháp thiên văn do Hồ Ngọc Đức công bố, với công thức của Jean Meeus cho điểm sóc (trăng mới) và vị trí Mặt Trời, theo múi giờ Việt Nam UTC+7:
- Tháng âm bắt đầu vào ngày có điểm sóc. Điểm sóc lúc 23 giờ 15 thì ngày đó vẫn là mùng 1.
- Tháng 11 âm là tháng chứa ngày Đông chí.
- Bình thường từ tháng 11 năm trước tới tháng 11 năm sau có 12 lần trăng mới. Khi có 13 lần, năm đó có tháng nhuận: là tháng đầu tiên sau tháng 11 mà Mặt Trời không đi vào một cung 30° mới (không có trung khí), và lấy số của tháng trước nó. Năm 2025, tháng bắt đầu từ 25/7 không có trung khí nên thành tháng 6 nhuận, kéo dài tới 22/8.
Vì vậy Tết luôn rơi vào lần trăng mới thứ hai sau Đông chí (thứ ba nếu có nhuận tháng 11 hoặc 12 xen giữa), tức trong khoảng 21/1 đến 20/2 dương lịch. Can chi đi theo chu kỳ cố định: năm và ngày theo vòng 60 (2024 Giáp Thìn, 2025 Ất Tỵ, 2026 Bính Ngọ), tháng Giêng luôn là tháng Dần, can của tháng phụ thuộc can của năm.
Lịch Việt Nam khác lịch Trung Quốc khi nào
Lịch Trung Quốc dùng đúng các quy tắc đó nhưng ở UTC+8. Thường thì một giờ chênh lệch không đổi gì, nhưng khi điểm sóc rơi vào khoảng 23 giờ đến nửa đêm giờ Việt Nam thì ở Trung Quốc đã sang ngày hôm sau. Năm 2007, điểm sóc vào khoảng 23 giờ 15 ngày 17/2 giờ Việt Nam, nên Tết Đinh Hợi ở Việt Nam là 17/2, ở Trung Quốc là 18/2. Năm 1985 lệch hẳn một tháng: Đông chí năm 1984 rơi ngay trước nửa đêm 21/12 giờ Việt Nam nhưng sau nửa đêm ở Trung Quốc, tháng 11 ở Việt Nam bắt đầu sớm hơn một tháng, và Tết Ất Sửu là 21/01/1985 thay vì 20/02. Sau đó Việt Nam nhuận tháng 2 (21/3 đến 19/4/1985) và hai lịch khớp lại.
Miền Bắc chuyển giờ chính thức và cách tính lịch từ UTC+8 sang UTC+7 năm 1967, miền Nam theo sau năm 1975. Vì thế Tết Mậu Thân 1968 ở miền Bắc là 29/1, ở miền Nam là 30/1. Công cụ áp dụng UTC+7 cho mọi năm, nên với các năm trước 1967 (trước 1975 ở miền Nam) và thế kỷ 19, khi lịch triều đình được tính theo cách khác, đôi khi có ngày lệch một ngày so với lịch in thời đó. Muốn tính tuổi hãy dùng công cụ tính tuổi, đếm ngày giữa hai ngày dương dùng công cụ tính ngày. Câu chuyện đầy đủ với ví dụ có trong bài âm lịch Việt Nam hoạt động thế nào.
